💻№3 Практикалық сабақ

Қонақ үйлер мен туризмде чат-боттар және виртуалды ассистенттер

Сабақтың мақсаты

Туризм және қонақжайлылық индустриясында қолданылатын чат-боттар мен виртуалды ассистенттердің жұмысын зерттеу. Қонақ үйлер мен туристік компаниялардың сайттарындағы чат-боттарды тестілеуді, олардың функционалын бағалауды және тиімділігі бойынша есеп құрастыруды үйрену.

Жұмыс уақыты: 3 сағат

Қажетті құралдар

  • Интернетке қосылған ноутбук/ПК.
  • Чат-боттары бар кемінде үш сайт:
    • Мысалы: Marriott, Hilton, Radisson
    • KLM Airlines, Qatar Airways, Turkish Airlines
    • Booking.com, Trip.com
    • Өз өңіріңіздегі қонақүйлер сайттары (чат-боты болса).
  • Скриншот түсіретін құрал.
  • Word немесе Excel.

ЖҰМЫС ҚҰРЫЛЫМЫ

I Теориялық дайындық (20 минут)

1. Мини-зерттеу (жедел теория)

Кестеге қысқаша анықтама жазыңыз:

  • Чат-бот деген не?
  • Rule-based және AI/NLP чат-бот айырмашылығы.
  • Қонақжайлылық саласындағы негізгі қолдану сценарийлері (брондау, FAQ, upselling, шағым қабылдау, транзакциялық сұраныстар).
  • Әлемде танымал қонақүй чат-бот платформалары (Asksuite, HiJiffy, Quicktext, Zendesk AI).

2. Алдын ала болжам (Hypothesis)

Чат-боттар қандай сұрақтарды жақсы/нашар орындай береді деп ойлайсыз? 3–5 болжам жазыңыз.

Мысалы:

  • Ағылшын тілінде жауап сапасы жақсырақ болады.
  • Күрделі көпқадамды сұрақтарды түсінбеуі мүмкін.
  • upselling ұсыныстарын автоматты береді.

II Практикалық жұмыс – толық тестілеу (60 минут)

1. Чат-боты бар кемінде үш компания таңдаңыз. Әрқайсысында келесі блоктарды тестілеңіз.

2. Әр чат-ботпен 6 түрлі сценарий бойынша диалог жүргізіңіз.

СЦЕНАРИЙ 1. Брондау

  • – Нөмір/билет бағасы
  • – Бос орын
  • – Балалармен орналасу
  • – Төлем тәсілдері

СЦЕНАРИЙ 2. Қызметтер туралы сұрақтар

  • – Wi-Fi жылдамдығы
  • – Тамақтану түрлері
  • – Трансфер
  • – Ерекше өтініш (мысалы, жоғары қабат, тыныш бөлме)

СЦЕНАРИЙ 3. Күрделі мәтіндік сұрақ

Көпқадамды, нақты емес формада сұрақ қойып көріңіз:

«Егер мен 12 наурызда келсем, екі адамға таңғы аспен ең арзан нұсқаны көрсетіңізші, және кешке дейін check-out жасауға бола ма?»

СЦЕНАРИЙ 4. Тілдер арасындағы тест

  • – Ағылшын
  • – Орыс
  • – Қазақ (бар болса)

СЦЕНАРИЙ 5. Стандарттан тыс сұрақ

Мысалы:

«Сізде бассейніңіз қанша метр?» немесе «Қонақүйге үй жануарымен келсем не болады?»

СЦЕНАРИЙ 6. Қателі сұраныс

Қасақана қате енгізіңіз (қате жазылған сөздерді түсінуін тексеру):

«trnsafer price pls 12 mar?»

3. Әр сценарийден міндетті түрде скриншот жасаңыз.

III Кеңейтілген аналитикалық кесте (30 минут)

Excel немесе Word кестесінде келесі бағандар болуы керек:

Компания Сценарий № Қойылған сұрақ Чат-бот жауабы Жауап ұзақтығы (сек.) Түсіну деңгейі (1–5) Пайдалы ақпарат (1–5) Қарым-қатынас стилі (1–5) Тілдерде жұмыс сапасы (1–5) Қателерді түзету қабілеті (1–5) Жалпы баға
Барлығы 8 бағалау критерийі. Жалпы баға – орташа арифметикалық немесе жеке бағалау.

IV Терең талдау (35 минут)

1. Нәтижелерді салыстыру

3 компанияны салыстырып, мына сұрақтарға жауап беріңіз:

  • Қай чат-бот ең тез жауап береді?
  • Қайсысы ақпаратты нақты береді?
  • Күрделі сұрақтарды қайсысы жақсы түсінеді?
  • Тілдерді жақсы қолдайтын компания бар ма?
  • Қателі мәтінді түсіну деңгейі қандай?

2. Чат-боттың күшті және әлсіз жақтары (кемінде 7 пункт)

Мысалы:

Артықшылықтар: қолжетімділік, жылдамдық, upselling мүмкіндіктері

Кемшіліктер: эмоцияны түсінбеу, кей терминдерді танымай қалу, қазақ тілінің болмауы, т.б.

V UX және бизнес жақсарту ұсыныстары (25 минут)

Кемінде 5 нақты ұсыныс беріңіз. Мысалы:

VI Қорытынды есеп дайындау (30 мин)

Есеп құрылымы (1,5–2,5 бет):

  • Кіріспе: қандай компаниялар, қандай сценарийлер зерттелді.
  • Негізгі талдау: кестелер, салыстыру, байқаған мәселелер.
  • Қандай гипотезалар дәлелденді/дәлелденбеді.
  • Артықшылықтар мен кемшіліктер.
  • UX және функционал жақсарту бойынша ұсыныстар.
  • Қорытынды.

Тапсыруға қажет материалдар

  • Барлық чат-бот диалогтарының скриншоттары (кемінде 18 скриншот — 3 компания × 6 сценарий).
  • Толықтырулы аналитикалық кесте (Excel/Word).
  • Қорытынды есеп (1,5–2,5 бет).
  • Гипотеза және қысқа теориялық бөлім (жоғарыда көрсетілген I бөлім).

Бақылау сұрақтары:

  1. Чат-боттар туризм мен қонақжайлылықта қандай қызметтер атқарады?
  2. Чат-бот жұмысының тиімділігін қандай критерийлер арқылы бағалауға болады?
  3. Қандай сұрақтарға чат-боттар тиімді жауап береді?
  4. Чат-бот пен тірі қызметкер арасындағы негізгі айырмашылық қандай?
  5. Чат-боттарды қолданудың артықшылықтары мен кемшіліктері қандай?
  6. Қызмет көрсету сапасын арттыру үшін чат-боттарды қалай жетілдіруге болады?

Әдебиеттер:

Негізгі әдебиеттер:

  • Баймухамедов М .Ф ., Баймухамедова А .М ., Боранбаев С.Н. Жасанды интеллект: Kaзipri заманғы теория және тәжірибе / Artificial Intelligence: Modern Theory and Practice: оқу құралы / М.Ф.Баймухамедов, А.М.Баймухамедова, С.Н.Боранбаев, 2 бөлім - Алматы: «Бастау», 2020. - 240 бет. https://rmebrk.kz/book/1174973
  • Муканова Б.Ш., Атикеева С.Н., Сальменова С.К. Қонақжайлылық индустриясының негіздері: оқу құралы. – Нұр-Сұлтан: «Тұран-Астана» Университеті, 2021. - 148 б. ISBN 978-601-7616-63-2. https://rmebrk.kz/book/1172011
  • Киссинджер, Г. және т.б. Жасанды сана және адамзаттың жаңа дәуірі. / Г. Киссинджер, Э. Шмидт, Д. Хаттенлокер; Орысшадан ауд.. - Астана: Zerde Publishing, 2024. - 190б. -ISBN 978-601-80110-7-8. https://rmebrk.kz/book/1188453
  • Сафарян, Азат Арменович. Современные тенденции в туризме: учебное пособие/ А.А. Сафарян. —Москва : Ай Пи Ар Медиа, 2025. —58с. —Текст : электронный. ISBN 978-5-4497-4499-9. https://www.iprbookshop.ru/152233.html
  • Абдель Вахед Э. А. М.Современные технологии в индустрии туризма и гостиничном сервисе: учебник / Э. А. М. Абдель Вахед, В. А. Мендельсон, Л. Н. Абу-талипова; Минобрнауки России, Казан. нац. исслед. технол. ун-т. –Казань : Изд-во КНИТУ, 2021. –204с.ISBN978-5-7882-3025-2. https://www.iprbookshop.ru/108057.html

Қосымша әдебиеттер:

  • Әуелханұлы, М. Жасанды интеллект әліппесі: Қазақша 1000+ промпт, оқу-әдістемелік құралы. - Алматы: AI-Hub publishing баспасы, 2025. - 300б. -ISBN 978-601-09-9275-7. https://rmebrk.kz/book/1189476
  • Роботика. Сөйлесу ережесі және жасанды интеллект. – Алматы, 2019. – 202 б. ISBN 978-601-7940-18-8. https://rmebrk.kz/book/1178341
  • Боден, Маргарет А. ЖИ. Жасанды интеллект: табиғаты мен болашағы. / Қазақ тіліне аударған: Б.С. Омаров; Қазақстан Республикасы Жоғары оқу орындарының қауымдастығы. - Алматы: ТОО «Book Print», 2019. - 136б. -ISBN 978-601-7940-16-4. https://rmebrk.kz/book/1172008
  • Барабанова М.И., Богатырев С.Ю., Борисова О.В., Затевахина А.В., Круглова И.А., Лосев Н.А., Помулев А.А., Солодовников М.А., Шарафанова Е.Е., Шашина И.А. Искусственный интеллект в финансах: Монография [Электронный ресурс]/под ред. С.Ю.Богатырева.–СПб.: Издательство МБИ имени Анатолия Собчака, 2024.—492 с.–URL: https://www.ibispb.ru/science/scientific-publications/
  • Сурова, Н. Ю. Искусственный интеллект : монография / Н. Ю. Сурова, М. Е. Косов. — Москва : ЮНИТИ-ДАНА, 2021. — 408 c. — ISBN 978-5-238-03513-0. — Текст : электронный // Цифровой образовательный ресурс IPR SMART : [сайт]. — URL: https://www.iprbookshop.ru/123354.html

WEB сайттар тізімі:

  • https://www.unwto.org — Дүниежүзілік туризм ұйымының (UNWTO) ресми сайты.
  • https://www.booking.com — Онлайн брондау платформасы, персонализация және динамикалық баға мысалдары.
  • https://trends.google.com — Google Trends: туризм бағыттарына қызығушылықты талдау.
  • https://www.weforum.org — Дүниежүзілік экономикалық форум (WEF): AI және туризм туралы баяндамалар.
  • https://arxiv.org — Ғылыми мақалалар базасы (Artificial Intelligence, Machine Learning).