💻№5 Практикалық сабақ

Динамикалық баға белгілеу, сұранысты болжау және ЖИ алгоритмдерінің әсері

Сабақтың мақсаты

Әуе билеттері мен қонақүй қызметтерінде қолданылатын динамикалық баға белгілеу модельдерін терең талдау, сұранысқа әсер ететін факторларды анықтау, бағаның өзгерісін болжау және жасанды интеллекттің рөлін дәлелдер арқылы түсіндіру.

Қолданылатын құралдар

  • Компьютер, интернет
  • Google Flights
  • Aviasales
  • Booking.com
  • Excel / Google Sheets
  • Google Trends немесе ұқсас аналитикалық сервис

Тапсырманың құрылымы

I Әуе билеттері бойынша кеңейтілген талдау

Екі түрлі бағытты таңдаңыз:

  • Халықаралық (мысалы: Алматы – Дубай)
  • Ішкі (мысалы: Алматы – Астана)

Әр бағыт бойынша:

3 түрлі мерзім:

  • Жұмыс күні
  • Демалыс күні
  • Маусымдық сұраныс жоғары кезең

Кемінде 5 күн аралығында бағаны бақылау (күніне 1 рет).

Кестеге қосымша бағандар енгізіңіз:

Күні Бағасы Әуе компаниясы Брондауға қалған күн Ұшу уақыты Баға өзгерісі (%)

Талдау сұрақтары:

  • Ұшуға жақындаған сайын баға қалай өзгереді?
  • Бір бағытта әр платформада баға айырмашылығы бар ма?
  • Баға өзгерісі сұранысқа тәуелді ме, әлде алгоритмге ме?

II Қонақүй бағасын көпфакторлы зерттеу

Booking.com сайтынан:

  • Бір қонақүйді таңдаңыз
  • 3 түрлі кезең:
    • Төмен маусым
    • Орташа маусым
    • Жоғары маусым

Бөлме бағасын келесі параметрлермен салыстырыңыз:

  • Таңғы аспен / таңғы ассыз
  • Қайтарымды / қайтарымсыз тариф
  • 1 күн бұрын және 14 күн бұрын брондау
Кезең Баға Тариф түрі Брондау уақыты Толымдылық деңгейі (шамамен)

III Визуализация және математикалық талдау

Excel / Sheets арқылы:

  • Әуе билеттері бойынша сызықтық график
  • Қонақүй бағалары бойынша бағандық диаграмма
  • Қосымша: орташа баға, min / max мәндер

Баға өзгерісін түсіндіру үшін кемінде 3 факторды сандық дәлелмен көрсетіңіз.

IV Сұранысты болжау және ЖИ логикасын түсіндіру

Болжау тапсырмасы:

  • Егер сұраныс 20% артса, баға қалай өзгереді деп ойлайсыз?
  • Егер рейске 3 күн қалса, алгоритм қандай шешім қабылдайды?

ЖИ тұрғысынан талдау жасаңыз:

  • Қандай деректер алгоритмге беріледі?
  • Неліктен екі адам бір рейске әртүрлі баға көруі мүмкін?
  • Бұл жерде машиналық оқытудың қандай элементтері бар?

Қорытынды бөлімі

8–10 аналитикалық қорытынды жазыңыз, оның ішінде:

  • Динамикалық бағаның кемінде 2 артықшылығы
  • 2 тәуекелі
  • Туризм нарығына әсері

Туристке арналған стратегия ұсыныңыз:

  • Қашан брондау тиімді?
  • Қай платформа қандай жағдайда пайдалы?
  • Бағаны төмендетудің 3 нақты әдісі

Тапсыру қажет

Бақылау сұрақтары:

  1. Динамикалық баға белгілеу дегеніміз не?
  2. Әуе билеттері мен қонақүй бағасына қандай факторлар әсер етеді?
  3. ЖИ сұранысты болжауда қалай қолданылады?
  4. Маусымдылық бағаға қалай ықпал етеді?
  5. Динамикалық баға белгілеудің артықшылықтары қандай?
  6. Турист үшін тиімді брондау уақыты қалай анықталады?

Әдебиеттер:

Негізгі әдебиеттер:

  • Баймухамедов М .Ф ., Баймухамедова А .М ., Боранбаев С.Н. Жасанды интеллект: Kaзipri заманғы теория және тәжірибе / Artificial Intelligence: Modern Theory and Practice: оқу құралы / М.Ф.Баймухамедов, А.М.Баймухамедова, С.Н.Боранбаев, 2 бөлім - Алматы: «Бастау», 2020. - 240 бет. https://rmebrk.kz/book/1174973
  • Муканова Б.Ш., Атикеева С.Н., Сальменова С.К. Қонақжайлылық индустриясының негіздері: оқу құралы. – Нұр-Сұлтан: «Тұран-Астана» Университеті, 2021. - 148 б. ISBN 978-601-7616-63-2. https://rmebrk.kz/book/1172011
  • Киссинджер, Г. және т.б. Жасанды сана және адамзаттың жаңа дәуірі. / Г. Киссинджер, Э. Шмидт, Д. Хаттенлокер; Орысшадан ауд.. - Астана: Zerde Publishing, 2024. - 190б. -ISBN 978-601-80110-7-8. https://rmebrk.kz/book/1188453
  • Сафарян, Азат Арменович. Современные тенденции в туризме: учебное пособие/ А.А. Сафарян. —Москва : Ай Пи Ар Медиа, 2025. —58с. —Текст : электронный. ISBN 978-5-4497-4499-9. https://www.iprbookshop.ru/152233.html
  • Абдель Вахед Э. А. М.Современные технологии в индустрии туризма и гостиничном сервисе: учебник / Э. А. М. Абдель Вахед, В. А. Мендельсон, Л. Н. Абу-талипова; Минобрнауки России, Казан. нац. исслед. технол. ун-т. –Казань : Изд-во КНИТУ, 2021. –204с.ISBN978-5-7882-3025-2. https://www.iprbookshop.ru/108057.html

Қосымша әдебиеттер:

  • Әуелханұлы, М. Жасанды интеллект әліппесі: Қазақша 1000+ промпт, оқу-әдістемелік құралы. - Алматы: AI-Hub publishing баспасы, 2025. - 300б. -ISBN 978-601-09-9275-7. https://rmebrk.kz/book/1189476
  • Роботика. Сөйлесу ережесі және жасанды интеллект. – Алматы, 2019. – 202 б. ISBN 978-601-7940-18-8. https://rmebrk.kz/book/1178341
  • Боден, Маргарет А. ЖИ. Жасанды интеллект: табиғаты мен болашағы. / Қазақ тіліне аударған: Б.С. Омаров; Қазақстан Республикасы Жоғары оқу орындарының қауымдастығы. - Алматы: ТОО «Book Print», 2019. - 136б. -ISBN 978-601-7940-16-4. https://rmebrk.kz/book/1172008
  • Барабанова М.И., Богатырев С.Ю., Борисова О.В., Затевахина А.В., Круглова И.А., Лосев Н.А., Помулев А.А., Солодовников М.А., Шарафанова Е.Е., Шашина И.А. Искусственный интеллект в финансах: Монография [Электронный ресурс]/под ред. С.Ю.Богатырева.–СПб.: Издательство МБИ имени Анатолия Собчака, 2024.—492 с.–URL: https://www.ibispb.ru/science/scientific-publications/
  • Сурова, Н. Ю. Искусственный интеллект : монография / Н. Ю. Сурова, М. Е. Косов. — Москва : ЮНИТИ-ДАНА, 2021. — 408 c. — ISBN 978-5-238-03513-0. — Текст : электронный // Цифровой образовательный ресурс IPR SMART : [сайт]. — URL: https://www.iprbookshop.ru/123354.html

WEB сайттар тізімі:

  • https://www.unwto.org — Дүниежүзілік туризм ұйымының (UNWTO) ресми сайты.
  • https://www.booking.com — Онлайн брондау платформасы, персонализация және динамикалық баға мысалдары.
  • https://trends.google.com — Google Trends: туризм бағыттарына қызығушылықты талдау.
  • https://www.weforum.org — Дүниежүзілік экономикалық форум (WEF): AI және туризм туралы баяндамалар.
  • https://arxiv.org — Ғылыми мақалалар базасы (Artificial Intelligence, Machine Learning).