💻№7 Практикалық сабақ

Google Earth Web арқылы виртуалды тур маршрутын жасау (2 тәсіл)

1 Сабақтың мақсаты

VR және AR технологияларын қолдана отырып виртуалды турлар мен туристік нысандардың презентацияларын жасауды үйрену.

2 Құралдар

  • Компьютер, интернет
  • Google Earth Web
  • Google My Maps
  • Google Arts & Culture

1-ТӘСІЛ: Google Earth Web-та маршрутты қолмен сызу (Path/Line арқылы)

1-қадам. Google Earth Web сайтына кіріңіз

  • Браузер ашыңыз
  • earth.google.com/web сайтына кіріңіз
  • Google аккаунтпен кіріңіз

2-қадам. Жаңа жоба ашу

  • Сол жақ панельден Projects (Жобалар) бөліміне кіріңіз
  • New project басыңыз
  • Create project in Google Drive таңдаңыз
  • Жоба атын енгізіңіз (мысалы: «Қонақтарға арналған 5 нысан туры»)

3-қадам. Маршрутқа кемінде 5 нысан қосу

  • Іздеу жолағына қажетті нысан атауын жазыңыз
  • Нысан ашылған соң Add to project / Қосу басыңыз
  • Осы әрекетті кемінде 5 нысан үшін қайталаңыз
Мысал нысандар: мұражай, ескерткіш, тарихи орын, алаң, кесене/қорық

4-қадам. Әр нысанға сипаттама және фото қосу

  • Project тізімінен нысанды басыңыз
  • Edit (қарындаш белгісі) басыңыз
  • Description бөліміне 3–5 сөйлем сипаттама енгізіңіз
  • Add image арқылы фотосурет жүктеңіз
  • Save/Done басыңыз

5-қадам. Маршрут сызығын (қолмен) сызу

  • Жоғарғы құралдардан Draw line or shape / Сызық сызу белгісін таңдаңыз
  • Картада маршрут басталатын жерге басыңыз (мысалы, Түркістан)
  • Келесі нысандарға қарай біртіндеп нүктелер қойып отырыңыз
  • 5 нысанды түгел қосып шыққан соң Done басыңыз
  • Маршрут атауын жазыңыз: «Маршрут: 5 нысан туры»
Нәтиже: картада барлық нысандарды қосатын бір маршрут сызығы пайда болады.

6-қадам. Жобаны сақтау және link жасау

  • Project сақталады (Drive-та автоматты)
  • Жоғарғы оң жақтан Share (Поделиться) басыңыз
  • Қолжетімділік: Anyone with the link – Viewer
  • Copy link → сілтемені көшіріп алыңыз

7-қадам. Скриншот жасау

Кемінде 5–6 скриншот ұсынылады:

  • Жобадағы 5 нысан тізімі көрінген бет
  • Маршрут сызығы толық көрінген карта
  • 2–3 нысанның сипаттамасы мен фотосы ашық тұрған көрініс

📌 Windows: Win + Shift + S

8-қадам. 1 бет есеп + 5 артықшылық дайындау

Есеп мазмұны:

  • жоба атауы
  • тур мақсаты
  • аудиториясы
  • 5 нысан тізімі
  • күтілетін нәтиже
  • 5 артықшылық

2-ТӘСІЛ: Google My Maps-та маршрут құрып, KML арқылы Google Earth Web-ке импорттау

Бұл тәсіл артықшылығы: маршрут нақты жолмен (автокөлік жолы) автоматты түрде сызылады.

1-қадам. Google My Maps ашу

  • Браузерден ашыңыз: mymaps.google.com
  • Create a new map / Создать новую карту басыңыз
  • Карта атауын жазыңыз

2-қадам. 5 нысан қосу

  • Іздеу арқылы нысанды табыңыз
  • Add to map / Добавить на карту басыңыз
  • 5 нысанды енгізіңіз

3-қадам. Маршрут (Directions) жасау

  • Құралдар панелінен Directions / Маршрут белгісін басыңыз
  • A → B шығарады
  • Бағыттарды ретімен енгізіңіз:
    A: Түркістан
    B: 1-нысан
  • Add destination арқылы қалған 4 нысанды ретімен қосыңыз
Нәтиже: картада нақты трасса бойынша маршрут шығады.

4-қадам. Әр нысанға сипаттама және фото қосу

  • Нысанды басыңыз
  • Edit (қарындаш)
  • Сипаттама + фото енгізіңіз

5-қадам. Скриншот жасау

Скриншоттар:

  • маршрут толық көрінісі (жол сызығы)
  • stop-пункттер тізімі
  • 2–3 нысан сипаттамасы

6-қадам. KML/KMZ экспорттау

  • Сол жақта карта атауы жанындағы (⋮) үш нүкте басыңыз
  • Export to KML/KMZ таңдаңыз
  • Entire map белгілеңіз
  • Download → файл сақталады

7-қадам. KML файлын Google Earth Web-ке импорттау

  • Google Earth Web → Projects бөліміне кіріңіз
  • New project → Import KML file таңдаңыз
  • Жүктелген *.kml / .kmz файлын таңдаңыз
Маршрут пен нысандар Earth-та автоматты шығады ✅

8-қадам. Жоба link жасау (Earth Web ішінде)

  • Share → Anyone with link
  • Link көшіріп алыңыз

Тапсыру қажет

Бағалау критерийлері 100 балл

1) Жобаның техникалық орындалуы (Project setup)

10 балл

Бағалау: жоба дұрыс ашылғаны және құрылымдалуы

  • 10 балл: Earth Web-та жоба құрылған, атауы дұрыс, Drive-та сақталған, Project ішінде барлық материал жүйелі.
  • 5–9 балл: Жоба бар, бірақ атау/құрылымда ұсақ қателер бар.
  • 0–4 балл: Жоба дұрыс ашылмаған немесе құрылымы жоқ.

2) Нысандарды енгізу және туристік мәні

15 балл

Талап: кемінде 5 нысан енгізілуі керек

  • 15 балл: 5+ нысан енгізілген, туристік/мәдени мәні бар, атауы нақты және дұрыс.
  • 10–14 балл: 5 нысан бар, бірақ 1–2 нысан таңдауы әлсіз немесе атауы дәл емес.
  • 5–9 балл: 4 нысан ғана немесе қателіктер көп.
  • 0–4 балл: талап орындалмаған (5 нысан жоқ).

3) Әр нысанға Description (3–5 сөйлем) сапасы

15 балл

Талап: әр нысанға мазмұнды сипаттама

  • 15 балл: барлық нысанға 3–5 сөйлем, нақты ақпарат (не үшін бару керек, ерекшелігі, тарих/қызық факт) берілген.
  • 10–14 балл: сипаттама бар, бірақ кей нысанда қысқа/жалпы сөз көп.
  • 5–9 балл: 2–3 нысанда ғана сипаттама бар немесе өте қысқа.
  • 0–4 балл: сипаттама жоқ.

4) Фото/визуал материал сапасы

10 балл
  • 10 балл: әр нысанда кемінде 1 фото бар, сапасы жақсы, сәйкес.
  • 6–9 балл: фото бар, бірақ кей нысанда жоқ/төмен сапада.
  • 1–5 балл: фотолар өте аз немесе сәйкес емес.
  • 0 балл: фото жоқ.

5) 1-ТӘСІЛ орындалуы: қолмен маршрут салу (Path/Line)

15 балл
  • 15 балл: Path/Line арқылы маршрут толық сызылған, нысандар дұрыс ретпен қосылған, картада анық көрінеді, атауы бар.
  • 10–14 балл: маршрут бар, бірақ қисын/көрнекілік кемшілігі бар (артық бұрылыстар, ретсіздік).
  • 5–9 балл: маршрут жартылай орындалған.
  • 0–4 балл: маршрут жоқ немесе талапқа сай емес.

6) 2-ТӘСІЛ орындалуы: My Maps → KML экспорт → Earth импорт

20 балл

Бұл сабақтың ең күрделі бөлігі, сондықтан ұпайы жоғары.

  • 20 балл: My Maps-та Directions арқылы маршрут жасалған, KML/KMZ экспортталған, Earth Web-ке импортталған, бәрі Project ішінде көрінеді.
  • 15–19 балл: тәсіл орындалған, бірақ ұсақ техникалық кемшілік бар (маршрут толық емес/кей stop қате).
  • 8–14 балл: тек My Maps жасалған, бірақ KML импорт дұрыс шықпаған немесе дәлелі жоқ.
  • 0–7 балл: 2-тәсіл орындалмаған.

7) Скриншоттар (дәлелдеме)

10 балл

Талап: кемінде 6 скриншот

Міндетті көріністер: Project-та 5 нысан тізімі, Толық маршрут картада, 2–3 нысан ашық (фото+сипаттама), My Maps-та маршрут (stop-пен), KML экспорт кезеңі немесе импорт кезеңі

  • 10 балл: 6+ скриншот, сапасы жоғары, бәрі түсінікті.
  • 6–9 балл: 4–5 скриншот немесе маңызды кезең жетіспейді.
  • 1–5 балл: 2–3 скриншот қана.
  • 0 балл: скриншот жоқ.

8) Жобаны бөлісу және сілтеменің жұмыс істеуі

5 балл
  • 5 балл: Earth Web link дұрыс берілген, ашылады, Viewer режимі дұрыс.
  • 2–4 балл: link бар, бірақ қолжетімділік дұрыс емес (access сұрайды).
  • 0–1 балл: link жоқ немесе ашылмайды.

9) 1 бет есеп + 5 артықшылық

10 балл

Есеп құрылымы: жоба атауы, тур мақсаты, аудиториясы, 5 нысан тізімі, күтілетін нәтиже, 5 артықшылық

  • 10 балл: толық, сауатты, логикасы бар, 5 артықшылық нақты.
  • 6–9 балл: есеп бар, бірақ бөлімдерінің бірі толық емес.
  • 1–5 балл: есеп өте қысқа/қорытынды әлсіз/артықшылық толық емес.
  • 0 балл: есеп жоқ.
Қорытынды ұпай = 100 балл

Бақылау сұрақтары:

  1. Виртуалды (VR) және толықтырылған (AR) турлардың айырмашылығы қандай?
  2. VR/AR технологиялары туризмде қалай қолданылады?
  3. Виртуалды турлардың негізгі мақсаттары қандай?
  4. Виртуалды турлардың туристер үшін пайдасы неде?
  5. Бұл технологиялар қандай аудитория үшін тиімді?
  6. VR/AR қолданудың қандай шектеулері бар?

Әдебиеттер:

Негізгі әдебиеттер:

  • Баймухамедов М .Ф ., Баймухамедова А .М ., Боранбаев С.Н. Жасанды интеллект: Kaзipri заманғы теория және тәжірибе / Artificial Intelligence: Modern Theory and Practice: оқу құралы / М.Ф.Баймухамедов, А.М.Баймухамедова, С.Н.Боранбаев, 2 бөлім - Алматы: «Бастау», 2020. - 240 бет. https://rmebrk.kz/book/1174973
  • Муканова Б.Ш., Атикеева С.Н., Сальменова С.К. Қонақжайлылық индустриясының негіздері: оқу құралы. – Нұр-Сұлтан: «Тұран-Астана» Университеті, 2021. - 148 б. ISBN 978-601-7616-63-2. https://rmebrk.kz/book/1172011
  • Киссинджер, Г. және т.б. Жасанды сана және адамзаттың жаңа дәуірі. / Г. Киссинджер, Э. Шмидт, Д. Хаттенлокер; Орысшадан ауд.. - Астана: Zerde Publishing, 2024. - 190б. -ISBN 978-601-80110-7-8. https://rmebrk.kz/book/1188453
  • Сафарян, Азат Арменович. Современные тенденции в туризме: учебное пособие/ А.А. Сафарян. —Москва : Ай Пи Ар Медиа, 2025. —58с. —Текст : электронный. ISBN 978-5-4497-4499-9. https://www.iprbookshop.ru/152233.html
  • Абдель Вахед Э. А. М.Современные технологии в индустрии туризма и гостиничном сервисе: учебник / Э. А. М. Абдель Вахед, В. А. Мендельсон, Л. Н. Абу-талипова; Минобрнауки России, Казан. нац. исслед. технол. ун-т. –Казань : Изд-во КНИТУ, 2021. –204с.ISBN978-5-7882-3025-2. https://www.iprbookshop.ru/108057.html

Қосымша әдебиеттер:

  • Әуелханұлы, М. Жасанды интеллект әліппесі: Қазақша 1000+ промпт, оқу-әдістемелік құралы. - Алматы: AI-Hub publishing баспасы, 2025. - 300б. -ISBN 978-601-09-9275-7. https://rmebrk.kz/book/1189476
  • Роботика. Сөйлесу ережесі және жасанды интеллект. – Алматы, 2019. – 202 б. ISBN 978-601-7940-18-8. https://rmebrk.kz/book/1178341
  • Боден, Маргарет А. ЖИ. Жасанды интеллект: табиғаты мен болашағы. / Қазақ тіліне аударған: Б.С. Омаров; Қазақстан Республикасы Жоғары оқу орындарының қауымдастығы. - Алматы: ТОО «Book Print», 2019. - 136б. -ISBN 978-601-7940-16-4. https://rmebrk.kz/book/1172008
  • Барабанова М.И., Богатырев С.Ю., Борисова О.В., Затевахина А.В., Круглова И.А., Лосев Н.А., Помулев А.А., Солодовников М.А., Шарафанова Е.Е., Шашина И.А. Искусственный интеллект в финансах: Монография [Электронный ресурс]/под ред. С.Ю.Богатырева.–СПб.: Издательство МБИ имени Анатолия Собчака, 2024.—492 с.–URL: https://www.ibispb.ru/science/scientific-publications/
  • Сурова, Н. Ю. Искусственный интеллект : монография / Н. Ю. Сурова, М. Е. Косов. — Москва : ЮНИТИ-ДАНА, 2021. — 408 c. — ISBN 978-5-238-03513-0. — Текст : электронный // Цифровой образовательный ресурс IPR SMART : [сайт]. — URL: https://www.iprbookshop.ru/123354.html

WEB сайттар тізімі:

  • https://www.unwto.org — Дүниежүзілік туризм ұйымының (UNWTO) ресми сайты.
  • https://www.booking.com — Онлайн брондау платформасы, персонализация және динамикалық баға мысалдары.
  • https://trends.google.com — Google Trends: туризм бағыттарына қызығушылықты талдау.
  • https://www.weforum.org — Дүниежүзілік экономикалық форум (WEF): AI және туризм туралы баяндамалар.
  • https://arxiv.org — Ғылыми мақалалар базасы (Artificial Intelligence, Machine Learning).